Xi ve Trump’tan Çin-ABD ilişkilerinde yeni dönem mesajı

CGTN Muhabiri Cao Beidan'ın haberine göre, resmi görüşme, karşılama yemeği, dar kapsamlı temaslar ve gezi programından oluşan ziyaret kapsamında iki lider yaklaşık 9 saat birlikte vakit geçirdi. Görüşmelerin karşılıklı anlayışı artırdığı belirtilirken, Trump’ın daveti üzerine Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in sonbaharda ABD’ye resmi ziyaret gerçekleştireceği açıklandı. Bu gelişme, lider diplomasisinin Çin-ABD ilişkilerindeki yönlendirici rolünü bir kez daha ortaya koydu.

Dünya yeni bir dönüşüm sürecinden geçerken, Çin-ABD ilişkileri de iniş çıkışlara rağmen genel istikrarını koruyor ve iki ülke birbiriyle doğru şekilde geçinmenin yollarını arıyor. Uluslararası toplum, iki büyük gücün sorumluluk üstlenerek insanlığın ortak sorunlarının çözümüne katkı sunmasını bekliyor.

Xi Jinping ile Donald Trump, 14 Mayıs’taki resmi görüşmede ikili ilişkilerin geleceğine yönelik yeni bir çerçeve ortaya koyarak stratejik istikrara dayalı yapıcı ilişkinin geliştirilmesi konusunda uzlaştı. Bu yaklaşımın hem iki ülke halkı hem de uluslararası toplum tarafından olumlu karşılandığı ifade edildi.

Peki bu yeni yaklaşım ne anlama geliyor?

Cumhurbaşkanı Xi Jinping, bunun işbirliğini esas alan aktif bir istikrar, kontrollü rekabetin sürdürüldüğü sağlıklı bir istikrar, anlaşmazlıkların yönetilebildiği olağan bir istikrar ve barışın öngörülebildiği kalıcı bir istikrar anlayışına dayandığını vurguladı. Bu yaklaşım, yeni dönemde Çin-ABD ilişkilerinin temel yöntemi olarak öne çıkıyor.

Ancak yeni yaklaşım yalnızca bir slogan değil; iki tarafın da somut çaba göstermesini gerektiriyor. Xi Jinping görüşmelerde Taiwan Boğazı’ndaki barış ve istikrarın iki ülkenin ortak çıkarı olduğunu vurgulayarak, ABD’nin Taiwan konusunu dikkatli şekilde ele alması gerektiğini ifade etti. ABD tarafı ise Çin’in tutumunu anladığını, Çin’in hassasiyetlerine önem verdiğini ve Taiwan’ın bağımsızlığına yönelik girişimleri desteklemediğini belirtti.

İkili ilişkilerde ekonomi ve ticaretin en güçlü bağ olmaya devam etmesi gerektiği değerlendirmesi öne çıktı. Hâlihazırda ABD’de 7 binden fazla Çinli şirket, Çin’de ise 80 binden fazla ABD şirketi faaliyet gösteriyor. Çok sayıda veri, Çin-ABD ekonomik ve ticari ilişkilerinin özünde karşılıklı yarar ve ortak kazanç bulunduğunu ortaya koyuyor.

Son bir yılda iki ülke liderinin yönlendirmesiyle taraflar arasında 7 tur müzakere gerçekleştirildi ve çeşitli alanlarda mutabakatlara varıldı. Bu ilerlemenin korunmasının büyük önem taşıdığı ifade ediliyor.

Trump’ın Çin ziyareti sırasında Çin tarafı, ABD ile işbirliğini güçlendirme isteğini yineledi. Trump da beraberindeki ABD’li şirketleri Çin ile işbirliğini genişletmeye teşvik etti. ABD’li iş çevreleri, “Çin piyasası güçlü” ve “Çin ekonomisinin geleceği parlak” değerlendirmelerinde bulundu. Uluslararası toplum da iki ülke arasındaki işbirliği alanlarının daha da genişlemesini bekliyor.

Dünyanın en önemli ikili ilişkilerinden biri olarak görülen Çin-ABD ilişkileri yalnızca iki ülke halklarının refahını değil, dünya genelindeki milyarlarca insanın çıkarlarını da etkiliyor. Xi Jinping ile Donald Trump, görüşmelerde Ortadoğu’daki gelişmeler, Ukrayna krizi ve Kore Yarımadası gibi uluslararası ve bölgesel meseleleri de ele aldı. Taraflar ayrıca Çin’de düzenlenecek APEC Zirvesi ile ABD’de gerçekleştirilecek G20 Zirvesi için karşılıklı destek verilmesi konusunda mutabık kaldı.

Xi Jinping, Ortadoğu’daki gelişmelere ilişkin değerlendirmesinde Çin’in tutumunu yineleyerek, sorunların silahla değil diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini vurguladı.

Büyük ülkeler arasındaki ilişkilerin sağlıklı gelişimi, karşılıklı anlayış ve uyumlu hareket edilmesine bağlıdır. 2026 yılı Çin açısından 15. Beş Yıllık Plan döneminin başlangıcını, ABD açısından ise bağımsızlığın 250. yıl dönümünü temsil ediyor.

Böylesine kritik bir dönemde iki ülke liderinin ortaya koyduğu yeni yaklaşım, Çin-ABD ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını aralıyor. Zaman, Çin milletinin yeniden şahlanışı ile ABD’nin yeniden büyük olma hedeflerinin birbiriyle çatışmak yerine birbirini destekleyebileceğini ve bunun dünyaya da fayda sağlayacağını gösterecek.