Yapay zeka küresel yönetişimine “Çin çözümü“

2026 Dünya Yapay Zeka Konferansı ve Yapay Zeka Küresel Yönetişim Üst Düzey Toplantısı, dün Shanghai’da düzenlenen törenle başladı.

Açılış törenine katılan Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, açılış konuşmasını yaparak adil bir küresel yapay zeka yönetişim sisteminin kurulmasına ilişkin dört maddelik önerisini açıkladı. Xi’nin konuşması ve önerileri, katılımcılar arasında geniş yankı uyandırdı.  

Dünya ekonomisinin büyümesini destekleyen yeni bir motor olarak yapay zeka, insanlığın ekonomik ve toplumsal kalkınmasına eşine az rastlanır tarihi fırsatlar sunuyor. Diğer yandan yapay zekanın kötü niyetli kullanımına ilişkin riskler giderek artarken, ülkeler arasındaki yapay zeka uçurumu da derinleşiyor. Bu nedenle yapay zeka yönetişimi, küresel yönetişimin en güncel konularından biri haline geliyor.  

Böylesine önemli bir dönemde çok sayıda devlet ve hükümet başkanı ile uluslararası kuruluş temsilcisinin Shanghai’da bir araya gelerek yapay zekanın iyilik için ve herkesin yararına kullanılmasını ele alması büyük önem taşıyor.  

Xi Jinping konuşmasında; açıklık ve ortak kazanç ilkeleri temelinde inovasyonun teşvik edilmesi, risk bilincinin güçlendirilerek güvenliğin korunması, kapsayıcılık anlayışıyla medeniyetler arası karşılıklı öğrenmenin desteklenmesi ve dayanışma ruhuyla küresel yönetişimin iyileştirilmesi çağrılarında bulundu.  

Gözlemciler, bu çağrıların Çin’in yapay zeka yönetişimine ilişkin anlayış ve görüşlerini kapsamlı ve sistemli biçimde ortaya koyduğunu belirtti. Çağrıların aynı zamanda insan odaklılık ve yapay zekânın iyilik için geliştirilmesi gibi temel değerleri yansıttığını kaydeden gözlemciler, önerilerin küresel yapay zekâ yönetişimine yön vereceği görüşünü dile getirdi.  

Yapay zekanın farklı sektörlere güç kazandırabilmesi için açıklık ve ortak kazanç ilkelerine dayanan inovasyon ortamının geliştirilmesi gerekiyor. Bu alanda aktif çalışmalar yürüten Çin, önemli sonuçlar elde etti. Çin’in akıllı ekonomi kapsamındaki temel sektörlerinin büyüklüğü 1 trilyon yuanı aşarken, ülke kaynaklarını dışa açmayı ve uluslararası iş birliğini sürdürmeyi hedefliyor. Çin’in açık kaynaklı büyük dil modellerinin toplam indirilme sayısı da 10 milyarı aşarak dünyada ilk sıraya yükseldi.  

Çin, küresel yapay zeka yönetişimini ve uluslararası iş birliğini de aktif biçimde destekliyor. Geçen yıl Dünya Yapay Zeka İş Birliği Örgütü’nün kurulmasının önerilmesinden kuruluş anlaşmasının bu yıl imzalanmasına kadar geçen süreçte Çin, dünyaya önemli bir uluslararası kamu ürünü daha sundu.  

Yapay zeka teknolojisi her geçen gün yenilenirken, sektörün hızlı ve istikrarlı biçimde gelişmesinin nasıl sağlanacağı önem taşıyor. Bu süreçte yapay zekanın güvenli ve kontrol edilebilir olması temel koşul olarak öne çıkıyor.  

Bazı analistler, kimi Batılı ülkelerden farklı olarak “Çin çözümü”nün kalkınma ile güvenliğe eşit ölçüde önem verdiğine dikkat çekti. Analistler, bu yaklaşımın küresel yapay zeka yönetişiminin ilerletilmesi açısından yararlı bir örnek oluşturduğunu belirtti. Çin’in yapay zeka alanında ulusal güvenlik kavramının genelleştirilmesine ortaklaşa karşı çıkılması yönündeki çağrısı da büyük önem taşıyor.  

Yapay zekanın gelişimi, tek bir ülkenin solosu değil, küresel iş birliğinin oluşturduğu bir koro olmalı. Bunun için kapsayıcı ve herkesin yararını gözeten bir kalkınma anlayışı benimsenmeli. Çin’in önerilerinin farklı medeniyetler arasındaki anlayış ve hoşgörüyü artıracağı,küresel uçurumların kapatılmasına ve sürdürülebilir kalkınmanın desteklenmesine katkı sağlayacağı değerlendiriliyor.  

Modern Diplomacy dergisinin internet sitesinde yayımlanan bir değerlendirmede, gelişmekte olan ülkelerden ve Küresel Güney’in bir parçası olan Çin’in, diğer gelişmekte olan ülkelerin “akıllı çağ”a entegre olmasına yardımcı olacağı belirtildi.  Çin, küresel yapay zekânın gelişimini desteklemek amacıyla bir dizi adım atacak. Bu kapsamda gelişmekte olan ülkelerden 5 bin kişiye eğitim verilecek. ASEAN, Afrika Birliği, Shanghai İşbirliği Örgütü ve BRICS’e yönelik uluslararası yapay zeka merkezleri kurulacak. Meteorolojik erken uyarı sistemi MAZU da 30 ülkede kullanılacak.  

Üç yüz çeşit ürünün küresel lansmanına ev sahipliği yapacak konferans kapsamında 140’tan fazla forum düzenlenecek. Bin 400 Çinli ve yabancı konuk da yapay zekanın geleceğini birlikte ele alacak.  Shanghai’da başlayan konferans, yalnızca Çin’in yapay zeka alanındaki inovasyon gücünü sergilemesiyle değil, ülkenin önemli bir uluslararası kamu ürünü sunmaya verdiği önemle de dünyanın dikkatini çekti.  

Çin, uluslararası toplumla birlikte çalışarak küresel yapay zekânın iyilik için geliştirilmesini desteklemeye hazır olduğunu açıkladı.