Cebelitarık Boğazı’nda bir gemi güvertesindesiniz. Bir tarafta Akdeniz’in sıcak, tuzlu ve koyu lacivert suları... Diğer tarafta Atlas Okyanusu’nun daha serin, daha az tuzlu ve yeşile çalan turkuazı... Mantıken bu iki dev su kütlesinin birleştiği yerde çalkalanıp anında birbirine karışması, grileşmesi gerekir, değil mi? Tıpkı bardağa dökülen sütlü kahve gibi. Ancak doğa, bazen mantığımızın sınırlarını zorlayan bir tablo çizer. Sular birbirine değer, birbirini iter ama sanki aralarında camdan bir duvar varmışçasına karışmazlar. Yüzyıllarca denizcilerin efsanelerine konu olan, modern oşinografinin (okyanus bilimi) ise ancak 20. yüzyılda çözebildiği bu "görünmez perde", aslında 14 asır önce çölün ortasında inen bir kitapta, Kur'an-ı Kerim'de çoktan fısıldanmıştır. Bugün, fizik kanunlarıyla ilahi mesajın kesiştiği o ıslak sınır çizgisinde, "Berzah"ın hikayesine yolculuk yapıyoruz.
Çölün Ortasında Okyanusu Anlatan Ses
7. yüzyıl Arap Yarımadası... Uçsuz bucaksız kum tepeleri ve kavurucu sıcak. Denizcilik bilgisi sınırlı, okyanus akıntıları veya su yoğunluğu hakkında hiçbir bilimsel literatür yok. İşte böyle bir ortamda, Kur'an-ı Kerim'de, Rahman Suresi'nin 19. ve 20. ayetlerinde şu ifadeler yer alır:
"İki denizi birbirine kavuşmak üzere salıvermiştir. (Ama) aralarında bir engel (berzah) vardır; birbirine karışmazlar." (Rahman, 55:19-20)
Benzer bir vurgu, Furkan Suresi 53. ayette de karşımıza çıkar; ancak bu sefer detaylar daha şaşırtıcıdır:
"Biri tatlı ve susuzluğu giderici, diğeri tuzlu ve acı olan iki denizi birbirine salıveren, aralarına bir engel, aşılmaz bir sınır koyan O'dur."
Yüzyıllar boyunca tefsir alimleri bu ayetleri manevi veya metaforik olarak yorumladılar. Çünkü çıplak gözle bakıldığında deniz denizdir; su sudur. Ancak insanlık, uzaydan dünyaya bakacak teknolojiye ve denizlerin kimyasını ölçecek laboratuvarlara kavuştuğunda, bu ayetlerin lafzi (gerçek) anlamının muazzam bir bilimsel gerçeğe işaret ettiği anlaşıldı.
Bilimin "Haloklin" Dediği Görünmez Duvar
Peki, su gibi akışkan bir madde nasıl olur da karışmaz? Bu sorunun cevabı, "Yüzey Gerilimi" ve **"Yoğunluk Farkı"**nda saklıdır.
Modern bilim, Cebelitarık gibi noktalarda veya nehirlerin okyanusa döküldüğü "haliç" (estuary) bölgelerinde, suların birbirinden fiziksel olarak ayrıldığını keşfetti. Akdeniz'in suyu, Atlas Okyanusu'na göre daha tuzlu ve daha yoğundur. İki su kütlesi karşılaştığında, aralarında "Haloklin" (Tuzluluk eğimi) adı verilen eğimli bir bölge oluşur.
Bu bölge, tıpkı zeytinyağı ile suyun arasındaki sınır gibi davranır. Yoğunlukları, tuzluluk oranları ve sıcaklıkları farklı olan bu iki sıvı, birbirine karışmak yerine, temas ettikleri yüzeyde bir gerilim oluşturur. Bu gerilim, suların birbirine karışmasını o kadar yavaşlatır ki, insan gözü veya uydu fotoğrafları orada keskin bir çizgi görür.
Bilim insanları bu olayı keşfettiklerinde şaşkına döndüler: Su molekülleri, sanki "Buradan öteye geçiş yok" diyen bir trafik polisine itaat ediyor gibiydi.
Tatlı ve Tuzlu Suyun Savaşı: Haliçler
Furkan Suresi'ndeki "Biri tatlı... diğeri tuzlu" ifadesi ise olayı bir adım öteye, nehirlerin denizle buluştuğu noktalara taşır.
Büyük nehirlerin okyanusa döküldüğü yerlerde (örneğin Amazon Nehri'nin Atlas Okyanusu'na döküldüğü nokta), tatlı suyun okyanusun tuzlu suyuyla karıştığı bölgede "Piknoklin" (Pycnocline) adı verilen bir "ayrışma kuşağı" bulunur.
Shutterstock
Bu kuşak, Kur'an'daki "aşılmaz sınır" (hicran mahcûra) ifadesiyle birebir örtüşen biyolojik bir fenomendir. Çünkü bu sınırın tatlı su tarafında yaşayan balıklar tuzlu tarafa geçerse ölür; tuzlu su balıkları da tatlı tarafa geçerse yaşayamaz. Bu görünmez duvar, sadece suları değil, iki farklı ekosistemi ve yaşam formunu da birbirinden ayırır.
Kaptan Cousteau Efsanesi ve Gerçekler
Bu konu açıldığında, ünlü Fransız oşinograf Kaptan Jacques-Yves Cousteau'nun adı anılmadan geçilmez. Halk arasında yayılan popüler bir hikayeye göre, Cousteau'nun Cebelitarık'taki bu bariyeri keşfettiği, ardından bir Müslüman dostunun ona ilgili ayetleri okuduğu ve Cousteau'nun "Bu modern bilimin 1400 yıl geriden geldiğinin kanıtıdır" diyerek Müslüman olduğu anlatılır.
Tarihsel dürüstlük adına belirtmek gerekir ki; Kaptan Cousteau'nun denizlere olan hayranlığı ve bu fenomen karşısındaki şaşkınlığı gerçektir, ancak resmi olarak İslamiyet'i seçtiğine dair bir kayıt bulunmamaktadır. Cousteau Vakfı bu iddiaları doğrulamamıştır.
Ancak bu durum, ayetin işaret ettiği mucizeyi zedelemez. Aksine, Cousteau'nun Müslüman olup olmamasından bağımsız olarak; 20. yüzyılın en büyük deniz araştırmacısının bile hayretle incelediği bir doğa olayının, 7. yüzyılda bir kitapta yer alması, gerçeğin kendisi olarak parlamaktadır.
Sonuç: Kâinat Kitabı ile Vahiy Kitabının Buluşması
Eski denizciler, denizin renginin değiştiğini fark eder ama sebebini bilemezlerdi. Bugün biliyoruz ki, o renk değişimi, trilyonlarca ton suyun dans ettiği, fizik kanunlarının ilahi bir nizamla işlediği sınırdır.
Kur'an-ı Kerim'deki "iki denizin karışmaması" ayeti, inanç ile bilimin çatışmadığını, aksine birbirini tamamladığını gösteren en zarif örneklerden biridir. Biri doğanın kanunlarını (Sünnetullah) koymuş, diğeri ise o kanunları asırlar öncesinden haber vermiştir.
Bir dahaki sefere bir belgeselde veya fotoğrafta o muazzam mavi çizgiyi gördüğünüzde, sadece suyun kimyasını değil; 1400 yıl öncesinden gelen o fısıltıyı da hatırlayın. Sınırlar sadece haritalarda değildir; bazen suyun hafızasında saklıdır.
Kaynakça
Kitaplar ve Tefsirler:
-
Kur'an-ı Kerim Meali, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları. (Rahman 55:19-20 ve Furkan 25:53 ayet mealleri).
-
Bucaille, Maurice. The Bible, The Quran and Science (La Bible, le Coran et la Science). Seghers, 1976. (Kutsal kitaplar ve modern bilim karşılaştırması üzerine klasik eser).
-
Davis, Richard A. Oceanography: An Introduction to Marine Science. Wm. C. Brown, 1991. (Oşinografik prensipler ve haloklin oluşumu - Syf. 88-95).
Makaleler ve Bilimsel Yayınlar:
-
Gross, M. Grant. Oceanography: A View of Earth. Prentice Hall, 1993. (Haliçlerdeki tatlı-tuzlu su ayrışması ve piknoklin bölgeleri).
-
Mediterranean Sea. Encyclopædia Britannica. (Cebelitarık Boğazı'ndaki su değişimi ve akıntı dinamikleri).
Web Kaynakları:
-
NASA Earth Observatory: Meeting of Waters. (Amazon nehri ve okyanusun birleşimi üzerine uydu görüntüleri ve makale). Erişim Linki
-
Sorularla İslamiyet: İki Denizin Birbirine Karışmaması Mucizesi. Erişim Linki
