İnternetin karanlık dehlizlerinde, müzik kliplerinin arka planlarında veya bir Amerikan Doları’nın üzerindeki o meşhur piramitte aradığınız "Dünyayı Yöneten Gizli Örgüt"ü bulduğunuzu sanıyorsanız, biraz durun. Bugün, Hollywood senaryolarını ve komplo teorisyenlerinin fısıltılarını bir kenara bırakıyoruz. Katy Perry’nin kliplerinden veya Dan Brown romanlarından çok daha geriye, 18. yüzyılın tozlu ve barut kokulu Almanya’sına gidiyoruz. Çünkü İlluminati’nin gerçek hikayesi, günümüzdeki efsanesinden çok daha ilginç, çok daha "insani" ve aslında biraz da trajikomik bir başarısızlık öyküsüdür. Hazırsanız, "Aydınlanmış Olanlar"ın, yani İlluminati'nin ışığını yakıyoruz.
Bir Profesörün Öfkesi: "Mükemmelleştiriciler" Kulübü
Tarih: 1 Mayıs 1776. Yer: Bavyera, Ingolstadt.
Amerikan kolonileri bağımsızlık bildirgesini imzalamaya hazırlanırken, o sırada dünyanın bir başka köşesinde, 28 yaşındaki bir hukuk profesörü olan Adam Weishaupt, ormanda bir gece yürüyüşüne çıkmıştı.
Weishaupt, tipik bir "kötü adam" değildi. O, kilisenin (özellikle Cizvitlerin) eğitim ve siyaset üzerindeki baskısından bıkmış, Aydınlanma Çağı’nın aklına ve bilime inanan, biraz da kibirli bir akademisyendi. Amacı dünyayı ele geçirip reptilyanlara teslim etmek değildi; amacı, insan aklını dogmalardan kurtarmak ve monarşilerin baskısını kırmaktı.
O gece, yanına aldığı dört öğrencisiyle birlikte bir topluluk kurdu. İlk başta isim konusunda berbattı; örgüte "Mükemmelleştiriciler Tarikatı" (Order of Perfectibilists) adını verdi. Neyse ki kısa süre sonra bunun kulağa çok hantal geldiğini fark edip, Latince "Aydınlanmışlar" anlamına gelen "İlluminati" isminde karar kıldı.
Sembolleri ise bugün sanıldığı gibi "Her Şeyi Gören Göz" veya "Piramit" değildi. O semboller Masonlara ve Amerikan devlet mührüne aitti. Weishaupt’un seçtiği sembol, Yunan bilgelik tanrıçası Athena’nın kutsal kuşu olan Minerva’nın Baykuşu’ydu.
Casusluk, Kod İsimler ve Örgütsel Ağ
Weishaupt zekiydi ama organizasyon yeteneği sınırlıydı. Örgütün asıl patlama yapması, 1780’de karizmatik bir diplomat ve Mason olan Baron Adolph von Knigge’nin katılmasıyla oldu. Knigge, İlluminati’yi bir "üniversite kulübü" havasından çıkarıp, Avrupa’nın en etkili localarına sızan bir yapıya dönüştürdü.
Sistem muazzamdı:
Üyeler birbirlerinin gerçek isimlerini asla kullanmazlardı. Herkesin antik tarihten bir kod adı vardı. Weishaupt’un kod adı, Roma’daki köle isyanının lideri **"Spartacus"**tü. Knigge ise "Philo" adını almıştı. Haberleşmek için şifreli alfabeler, görünmez mürekkepler ve gizli takvimler geliştirdiler.
Amaçları neydi? Üyelerini devlet kademelerinde, yargıda ve eğitimde en üst noktalara getirerek, devleti "içeriden" dönüştürmek. Yani şiddetle değil, akılla yapılan bir devrim. Birkaç yıl içinde üye sayıları 600’den 2.000’e fırladı. Aralarında Goethe ve Herder gibi dönemin ünlü entelektüelleri, dükler ve prensler bile vardı.
Şimşekler Çakıyor: Bir Kuryenin Ölümü ve Sonun Başlangıcı
Ancak her "gizli" örgütün başına gelen şey, İlluminati’nin de başına geldi: Ego Savaşları.
Spartacus (Weishaupt) ve Philo (Knigge) birbirine girdi. Weishaupt, tam bir kontrol manyağıydı; Knigge ise daha özgürlükçüydü. Bu iç çatışma örgütü zayıflattı.
Ve sonra, İlluminati tarihinin en "film gibi" olayı gerçekleşti (bazı tarihçiler bunu bir efsane olarak görse de hikayenin kırılma noktasıdır):
1785 yılında, örgütün kuryelerinden biri olan rahip Jacob Lanz, Bavyera’da atıyla giderken üzerine yıldırım düştü ve oracıkta öldü. Polisler cesedi aradığında, cübbesinin içine dikilmiş gizli belgeler buldular. Bu belgelerde örgütün radikal planları, devleti ele geçirme fikirleri ve üyelerin listesi vardı.
Bu olay, Bavyera Elektörü (Hükümdarı) Karl Theodor için bardağı taşıran son damla oldu. Zaten kilise ve muhafazakarlar uzun süredir bu gruptan şüpheleniyordu. 1785’te yayınlanan sert bir fermanla İlluminati, "vatan haini" ve "din düşmanı" ilan edilerek yasaklandı.
Evler basıldı, belgeler yakıldı. Weishaupt, Bavyera’dan kaçıp Gotha Dükü’ne sığındı ve hayatının geri kalanını (40 yıldan fazla) sürgünde, felsefe üzerine sıkıcı kitaplar yazarak geçirdi. İlluminati, 1787 itibarıyla fiilen yok olmuştu.
Ölü Bir Örgüt Nasıl "Dünyanın Efendisi" Oldu?
Peki, 10 yıl bile sürmeyen ve yerel bir "entelektüel kulübü" olmaktan öteye gidemeyen bu örgüt, nasıl oldu da bugün Lady Gaga’nın kliplerinde aranacak kadar popülerleşti?
Cevap: Fransız Devrimi.
İlluminati dağıtıldıktan sadece birkaç yıl sonra, 1789’da Fransa’da halk ayaklandı ve krallığı yıktı. Avrupa’nın tüm monarşileri korkudan titriyordu. "Halk bunu kendi kendine yapmış olamaz, arkada bir akıl olmalı!" diye düşündüler.
İşte tam bu panik anında, iki komplo teorisyeni sahneye çıktı: Fransız Cizvit rahibi Augustin Barruel ve İskoç fizikçi John Robison. İkisi de birbirinden habersiz yazdıkları kitaplarda aynı iddiayı ortaya attılar: "İlluminati bitmedi! Yeraltına indiler ve Fransız Devrimi’ni onlar planladı!"
Bu yalan o kadar tuttu ki, Amerika’ya kadar sıçradı. Hatta ABD seçimlerinde Thomas Jefferson, "İlluminati ajanı" olmakla suçlandı.
(Not: Doların üzerindeki "Her Şeyi Gören Göz" yani "Providence'ın Gözü", 1782'de ABD mührü olarak tasarlandı. İlluminati ile hiçbir tarihsel bağı yoktur, ancak komplo teorisyenleri bu iki simgeyi birleştirmeyi çok sever.)
Sonuç: Aydınlanmanın Gölgesi
İlluminati’nin hikayesi, tarihin en büyük ironilerinden biridir.
Weishaupt ve arkadaşları, hurafelere, batıl inançlara ve mantıksızlığa karşı savaşmak için bir örgüt kurdular. Ancak bugün, dünyadaki en büyük "mantıksız" komplo teorilerinin başrol oyuncusu oldular.
Akıl ve bilimi savunanlar, bugün kertenkele adamlarla iş birliği yapmakla suçlanıyor.
Gerçek İlluminati, 1785’te Bavyera ormanlarında son nefesini verdi. Ancak "gizemli bir düşmana ihtiyaç duyma" arzusu, onları 250 yıldır popüler kültürün zombisi olarak yaşatmaya devam ediyor. Belki de Weishaupt haklıydı; insanlık henüz aydınlanmaya tam olarak hazır değildi.
Kaynakça
Kitaplar:
-
Stauffer, Vernon. New England and the Bavarian Illuminati. Columbia University Press, 1918. (Tarihsel gerçekleri en net anlatan akademik kaynaklardan biri).
-
Robison, John. Proofs of a Conspiracy. (1797 tarihli, komplo teorisini başlatan orijinal kitap - Tarihsel belge niteliğinde).
-
Eco, Umberto. Foucault Sarkacı. (İlluminati ve gizli örgütler paranoyasını en iyi anlatan edebi eser).
Makaleler ve Web Kaynakları:
-
National Geographic: Meet the Man Who Started the Illuminati. Erişim Linki
-
Encyclopaedia Britannica: Illuminati - History & Facts. Erişim Linki
-
BBC History: Order of the Illuminati: The secret society that actually existed.
