Mezopotamya’nın kavurucu sıcağında, tozlu sarı çöllerin ortasında aniden yükselen, kat kat yeşil bir vaha hayal edin. Gökyüzüne uzanan devasa teraslardan sarkan egzotik çiçekler, havada asılı duruyormuş gibi görünen palmiye ağaçları ve sütunların arasından şırıl şırıl akan buz gibi sular... Antik dünyanın en büyük mühendislik gizemi olan Babil'in Asma Bahçeleri, binlerce yıldır insanlığın hayal gücünü süslemeye devam ediyor. Ancak bu görkemli yapının ardında, sadece mimari bir deha değil, aynı zamanda hüzünlü bir aşk hikâyesi ve bugün bile arkeologları ikiye bölen devasa bir bilmece yatıyor.
Bir Aşkın Mimarisi: Sıla Hasretine Yeşil Bir Çözüm
Efsaneye göre bu bahçeler, Yeni Babil İmparatorluğu'nun kudretli kralı II. Nebukadnezar (MÖ 605-562) tarafından inşa ettirildi. Hikâye, politikanın soğuk yüzünden çok, kalbin derinliklerine dokunur. Kralın eşi, Med kralının kızı Amyitis, geldiği dağlık ve yeşil topraklardan sonra Babil'in düz, kurak ve tekdüze manzarasında derin bir sıla hasretine düşmüştü.
Karısının her geçen gün biraz daha solduğunu gören Nebukadnezar, ona memleketinin serin dağlarını ve gür ormanlarını hatırlatacak bir yapay cennet vaat etti. Ortaya çıkan eser, pişmiş tuğlalardan örülmüş, devasa sütunlarla desteklenen ve kat kat yükselen bir teraslar bütünüydü. Bu bahçeler aslında havada asılı değildi; "asma" kelimesi, teraslardan sarkan bitkilerin yarattığı o büyüleyici görsel yanılsamadan geliyordu.
İmkânsız Mühendislik: Suyu Yukarı Tırnaklamak
Bahçelerin asıl mucizesi güzelliğinde değil, o dönemde imkânsız görünen sulama sistemindeydi. Babil gibi yağışın çok az olduğu bir coğrafyada, bu devasa yeşil kütleyi canlı tutmak için Fırat Nehri'nden su taşınması gerekiyordu. Ama nasıl?
Tarihçiler, antik metinleri inceleyerek burada devasa bir zincirli pompa veya Arşimet vidası benzeri bir sistemin kullanıldığını tahmin ediyor. Kölelerin ve hayvanların gece gündüz çevirdiği çarklar, nehirden gelen suyu en üst kata pompalıyor, oradan da teraslar arasında küçük şelaleler ve kanallar oluşturarak aşağı süzülüyordu. Sızıntıyı önlemek için ise tuğlaların arasına zift ve kurşun tabakalar döşenmişti; bu, dönemine göre inanılmaz bir izolasyon teknolojisidir.
Büyük Bilmece: Bahçeler Gerçekten Var mıydı?
Asma Bahçeler, Dünyanın Yedi Harikası listesinde olup da konumu hâlâ kesin olarak ispatlanamayan tek yapıdır. İşin garibi, dönemin Babil çivi yazılı tabletlerinde bu bahçelerden tek kelime dahi bahsedilmez. Bu durum, bazı tarihçileri bahçelerin sadece Yunanlı yazarların bir hayal ürünü olduğuna inanmaya itti.
Ancak son yıllarda heyecan verici bir teori ortaya atıldı. Oxford Üniversitesi’nden Dr. Stephanie Dalley, bahçelerin Babil’de değil, ondan 450 kilometre kuzeydeki Ninova’da (bugünkü Musul yakınları) olduğunu savunuyor. Dalley’e göre bahçeleri yaptıran kişi Babil kralı değil, Asur kralı Sanherib’di. Belki de tarihçiler yüzyıllardır yanlış şehirde, yanlış kalıntıları arıyorlardı.
Zamanın Tozlu Sayfalarında Kayboluş
Babil'in Asma Bahçeleri, Perslerin fethi ve ardından gelen ihmallerle yavaş yavaş soldu. Bakımı yapılmayan teraslar çöktü, su yolları kurudu ve kerpiç yapılar zamanın acımasız dişleri arasında ufalandı. Bugün Irak topraklarında bu bahçeleri simgeleyen somut bir kalıntı bulmak zor olsa da, "çölde cennet yaratma" arzusu modern mimariye ve dikey bahçelere ilham vermeye devam ediyor.
Kaynakça
Yerli Kaynaklar:
-
TDV İslâm Ansiklopedisi: BABİL - Tarih ve Uygarlık - (Erişim: 2026).
-
Arkeofili: Babil’in Asma Bahçeleri Gerçekte Ninova’da Olabilir mi? - (Kapsamlı Analiz).
-
Prof. Dr. Muazzez İlmiye Çığ: Sümerli Ludingirra: Geçmişe Yolculuk, Kaynak Yayınları.
Yabancı Kaynaklar:
-
Stephanie Dalley: The Mystery of the Hanging Garden of Babylon, Oxford University Press. Link.
-
World History Encyclopedia: Hanging Gardens of Babylon - (Tarihsel İnceleme).
-
Britannica: Hanging Gardens of Babylon - History and Controversy.
Web Kaynakları:
-
National Geographic: The Quest for the Hanging Gardens of Babylon.
-
History.com: 7 Wonders of the Ancient World.
