Karadeniz'in doğu kıyısında, dağların denizle kucaklaştığı, tarihin ve mitolojinin iç içe geçtiği bir coğrafya düşünün. Bu coğrafyanın semalarında dalgalanan bir bayrak var ki, üzerinde taşıdığı sembollerle sadece bir ulusun kimliğini değil, binlerce yıllık bir mesajı da fısıldıyor. Kırmızı bir zemin üzerinde sizi karşılayan beyaz bir el, yedi yıldız ve yeşil-beyaz çizgiler... Görselde gördüğünüz bu bayrak, 1992 yılında resmen kabul edilen Abhazya Cumhuriyeti bayrağıdır. Ancak hikayesi, modern zamanlardan çok daha geriye, orta çağ krallıklarına ve Kafkas halklarının kadim geleneklerine uzanır. Gelin, bu kumaş parçasının üzerindeki her bir detayın arkasında yatan o büyüleyici hikayeyi birlikte çözelim.
Kırmızı zemin üzerindeki el: "Dosta selam, düşmana dur"
Bayrağa ilk baktığınızda gözünüze çarpan en belirgin detay, sol üst köşedeki kırmızı dikdörtgenin içinde duran o büyük, beyaz, açık sağ eldir. Bu el, sıradan bir çizim değildir. Tarihçiler bizi 8. ile 10. yüzyıllar arasında hüküm süren Abhazya Krallığı'na götürür. O dönemde krallığın sembolü, aynen bu şekilde, kırmızı zemin üzerine yerleştirilmiş bir eldi.
Peki, bu el bize ne anlatıyor? Abhaz kültüründe bu sembol, yüzyıllardır süregelen bir yaşam felsefesinin özetidir. Açık el, dost olarak gelen misafire "Hoş geldin, barışla gel" derken; kötü niyetle yaklaşan düşmana ise "Dur, burası benim sınırım" mesajını verir. Yani bu el, Abhaz misafirperverliğinin ve aynı zamanda vatan savunmasının en net ifadesidir. Kırmızı zemin ise tarih boyunca dökülen kanları, fedakarlığı ve yaşamın enerjisini temsil eder.
Yedi yıldızın sırrı: Bölgeler mi, kutsal sayı mı?
Elin hemen üzerinde, yarım daire şeklinde dizilmiş yedi adet beş köşeli yıldız görürsünüz. İlk bakışta bu yıldızların Sovyet dönemiyle veya sosyalizmle bir ilgisi olduğunu düşünebilirsiniz, ancak yanılırsınız. Bu yıldızların hikayesi tamamen yerel ve tarihidir.
Bu yedi yıldız, Abhazya'nın yedi tarihi bölgesini (Sadzen, Bzip, Guma, Abjıva, Samurzakan, Dal-Tsabal ve Pskhu-Aıbga) temsil eder. Ancak işin içinde biraz da mitoloji vardır. Abhaz folklorunda ve "Nart Destanları"nda "7" sayısı kutsal kabul edilir. Tanrı'nın dünyayı yaratışından, kardeşlerin sayısına kadar pek çok efsanede bu rakam karşımıza çıkar. Dolayısıyla bayraktaki yedi yıldız, sadece coğrafi bir idari bölünmeyi değil, aynı zamanda manevi bir bütünlüğü ve kutsallığı da simgeler.
Yeşil ve beyazın dansı: Dağlıların kardeşliği
Bayrağın geri kalanını kaplayan yatay çizgiler, görsel bir şölenden çok daha fazlasını ifade eder. Dört yeşil ve üç beyaz olmak üzere toplam yedi çizgi (yine o kutsal sayı!) bayrağı boydan boya geçer.
Bu tasarım, 1918 yılında kurulan ve ömrü kısa süren "Kuzey Kafkasya Dağlık Cumhuriyeti"nin bayrağına bir selam duruşudur. Abhazlar, kendilerini büyük Kafkas ailesinin bir parçası olarak görürler.
-
Yeşil çizgiler: Doğayı, gençliği ve yaşamı temsil eder. Aynı zamanda Kafkas dağlarının o eşsiz ormanlarına ve İslamiyet'in kültürel etkisine de bir atıftır.
-
Beyaz çizgiler: Maneviyatı, saflığı, ahlaki temizliği ve barışı simgeler. Abhazya'nın Hristiyan geçmişi ile barışçıl geleceğini harmanlar.
Yeşil ve beyazın birbirini takip etmesi, hoşgörüyü ve farklı inançların (İslam ve Hristiyanlık) bu topraklarda yan yana, barış içinde yaşayışını anlatır.
Sanatçı Valery Gamgia'nın mirası
Bu bayrağın modern hali, Abhaz sanatçı Valery Gamgia tarafından tasarlanmıştır. Gamgia, 1991 yılında Sovyetler Birliği dağılırken, halkının ihtiyacı olan kimliği, tozlu tarih kitaplarından çıkarıp modern bir forma sokmuştur. O, eski Abhazya Krallığı'nın "el" sembolünü, Kafkas Dağlıları'nın çizgileriyle birleştirerek, hem geçmişe sadık kalan hem de geleceğe bakan bir şaheser yaratmıştır.
Sonuç olarak; rüzgarda dalgalanan bu bayrak, sadece bir devletin resmi sembolü değildir. O, "Bize dostça gelene kapımız açık, ancak özgürlüğümüze dokunana dur deriz" diyen gururlu bir halkın, dağların zirvesinden dünyaya haykırdığı sessiz ama güçlü bir manifestodur.
Kaynakça
-
Kitap: Hewitt, B. G. (2013). Discordant Neighbours: A Reassessment of the Georgian-Abkhazian and Georgian-South Ossetian Conflicts. Brill. (Sayfa 24-26, Abhazya sembolleri ve tarihsel bağlam).
-
Makale: Lakoba, S. (1998). "Abkhazia is Abkhazia". Central Asian Survey, 17(1), 97-105. (Abhaz kimliği ve sembollerin yeniden doğuşu). Bağlantı
-
Web Sitesi: Abhazya Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı Resmi Web Sitesi. "State Symbols of Abkhazia". (Bayrağın resmi tanımı ve anlamları). Erişim Bağlantısı
-
Belge: Abhazya Cumhuriyeti Anayasası, Madde 10. (Devlet sembollerinin yasal dayanağı).
